Filosofisch Café

Verslagen van eerdere cafés

Korte verslagen van gesprekken

dinsdag, 20 november 2018: Café Filo

Aanvang om 20:00 uur in Café Onder de Linde (Appelmarkt 15, 3811 CT Amersfoort)
Bedoeld voor: Iedereen
Kosten: gratis entree
Kort verslag:

De leuze voor de vraag was duidelijk: bijna de helft van de aanwezigen koos voor de vraag Kunnen we voorkomen dat onze democratie verandert in een cyborg-collectief?. Die had nog wel wat toelichting van de inbrenger nodig maar daarna kon de filosofische actie beginnen.

In een cyborgcollectief is iedereen altijd met iedereen verbonden. Van privacy is geen sprake en er is één centrale bestuurder die anderen opdrachten kan geven. De vergelijking met sociale netwerken als Facebook en LinkedIn was al snel gelegd. Maar, werd daar aan toegevoegd, daar ben je vrijwillig aan gekoppeld. Maar aan de "spontane" werking van die netwerken wordt steeds meer getwijfeld. Wat we nodig hebben zijn onafhankelijke instituten om ons hierin te adviseren. Onafhankelijk van die netwerken en de overheid. Dit zou nodig zijn vanwege het gebrek aan transparantie.

In een democratie moeten alle mensen mee kunnen doen terwijl die sociale netwerken ons een nepwereld voorschotelen. Kenmerken van een democratie zijn onder andere dat je keuzevrijheid hebt en invloed kunt uitoefenen. Iedereen mag en kan meedoen. Bovendien zit het niet in onze (nederlandse) aard om één kant op te gaan. Of zoals één van de deelnemers zie: ons ego moet ook gepoetst worden. Een mens is een sociaal wezen en heeft verbinding met anderen nodig. Daar werd tegenover gesteld dat dat niets zegt over de kwaliteit van die verbinding. En zo waren we weer terug bij het cyborgcollectief waar ook iedereen is verbonden.

Zo kwamen we bij het eind van de avond en konden we de balans opmaken. Men was van mening dat het niet zo'n vaart zou lopen dat door die sociale netwerken de democatie zou veranderen of verdwijnen. Er zijn veel controlerende mechanismen en er is vertrouwen in de eigen verantwoordelijkheid van de mensen om het niet zo ver te laten komen. Het was een heel spannend en vlot gesprek waarin iedereen haar en zijn enthousiasme voor het onderwerp liet blijken.

dinsdag, 12 juni 2018: Openbaar Café Filo

Aanvang om 20:00 uur in Café Onder de Linde (Appelmarkt 15, 3811 CT Amersfoort)
Bedoeld voor: Iedereen
Kosten: gratis entree
Kort verslag:

Naar aanleiding van een concrete gebeurtenis hebben we deze avond gefilosofeerd over wat is kwetsbaar? Je kunt in een kwetsbare groep zitten en dat is vaak negatief. Maar kwetsbaar klinkt juist positief in de uitspraak "je kwetsbaar opstellen". Dus wat betekent het dan?

Eerst maar de negatieve variant. Je wordt door anderen kwetsbaar gevonden terwijl je daar zelf anders over kunt denken of voelen. En die anderen gebruiken het als een categorisatie, er wordt een stempel op je gezet. Als kwetsbaar persoon loop je een zeker risico. Tegelijkertijd wordt er ook het onderscheidt gemaakt tussen je bent ziek of je hebt een ziekte waarbij de tweede dan slechts een kenmerk is en niet samenvalt met mijn identiteit!

De andere versie (je kwetsbaar opstellen) wordt meestal als positief gezien. Maar het is eigenlijk risicoverhogend, stelt een deelnemer. Het risico dat anderen je gaan raken, een kwetsuur bezorgen. Je laat het aan de verantwoordelijkheid van de ander over wat er met jou gaat gebeuren.

Door kwetsbaar te zijn kom je eigenlijk meer over de ander te weten dan over je zelf. En dat is toch een verrassende uitkomst gebleken.

dinsdag, 15 mei 2018: Openbaar Café Filo

Aanvang om 20:00 uur in Café Onder de Linde (Appelmarkt 15, 3811 CT Amersfoort)
Bedoeld voor: Iedereen
Kosten: gratis entree
Kort verslag:

Naar aanleiding van een hele dagelijkse situatie werd de vraag gesteld: kun je onbevooroordeeld naar iemand kijken? Daar speelde ook nog mee dat de vragensteller zichzelf bewust was van wat hij deed en dat afkeurde. Genoeg stof voor een goed gesprek!
De eerste spreker heeft al een antwoord: nee, dat kan niet. Een andere deelnemer weet wel situaties waarin het wel degelijk mogelijk is. In veilige situaties maakt hij geen oordelen maar observeert hij alleen maar.
Dan stelt iemand de vraag of we beter kunnen kijken? Dus je niet laat afleiden door toevaligheden of onbelangrijke zaken, maar alleen maar kijkt naar waar het gaat: die persoon tegenover jou. Dat vindt men moeilijk: zelfs een vlek op je blouse leidt al af van de persoon in die blouse.
Maar bij kijken en horen en voelen spelen ook onze denkbeelden mee. De dingen die we geleerd hebben van ouders of uit de media. Met name deze laatste maken ons bang. En daarmee doe je die ander tekort. Het bevooroordeeld kijken maakt mij onvrij: het vooroordeel beperkt mijn eigen oordelen.
Dan volgt er een demonstratie van "beschrijvend kijken". Het oordeel "je kijkt verveeld" is al een invulling of interpretatie van wat er zich voor je neus afspeelt. Langzaamaan zijn er meerdere die denken dat je altijd eerst bevooroordeeld kijkt en daarna pas je best moet doen om hetzelfde met een open geest te bekijken.
Maar waarom gebeurd dit dan? Naast biologische of evolutionaire factoren denkt men dat het toch wel vooral handig is: je vooroordeel simplificeert de werkelijkheid. Maar zolang je je dat bewust bent vindt men het geen probleem.

dinsdag, 17 april 2018: Openbaar Café Filo

Aanvang om 20:00 uur in Café Onder de Linde (Appelmarkt 15, 3811 CT Amersfoort)
Bedoeld voor: Iedereen
Kosten: gratis entree
Kort verslag:

Vanavond een klassieke vraag besproken: hoe belangrijk is waarheid? Om die vraag te kunnen beantwoorden moet eerst duidelijk zijn wat waarheid is.
Waarheid kun je niet verwoorden en je eigen waarheid staat gelijk aan liegen. Dat waren de eerste uitspraken hierover. Er zou ook een verschil zijn tussen feitelijke waarheid en neutrale waarheid. Er zou ook een verzonnen of geconstrueerde waarheid bestaan. Al snel wordt er gesteld dat we waarheid verschillende wegen, beoordelen.
Waarheid zou het leven makkelijker maken omdat je dan niet constant jezelf afvraagt hoe die ander het bedoeld heeft. Om te overleven zijn we daarom geneigd om de on-waarheid te spreken (leugentje om bestwil). Zo gezien is waarheid iets functioneels.
Volgens anderen is waarheid helemaal niet zo zeker: er is alleen maar een schijn van waarheid, waarheid is een overtuiging en ondergeschikt aan iets anders (overleven?). We zijn het wel eens dat waarheid om een actieve houding vraagt.
Maar zijn er ook criteria om iets als waar aan te merken? Wil een uitspraak waar zijn, dan moet het ook gebeurd zijn. Het moet (fysiek) controleerbaar zijn.
Tegen het eind van de avond komen we terug op de vraag: hoe belangrijk is waarheid. Daar is geen consensus over. De laatste twee uitspraken die worden genoteerd zijn: vertrouwen is belangrijker dan waarheid en waarheid veronderstelt vertrouwen.

dinsdag, 13 maart 2018: Openbaar Café Filo

Aanvang om 20:00 uur in Café Onder de Linde (Appelmarkt 15, 3811 CT Amersfoort)
Bedoeld voor: Iedereen
Kosten: gratis entree
Kort verslag:

Moet je je altijd aan je principes vasthouden? Deze vraag ontstond bij een van de deelnemers toen hij merkte dat andere gewoon gaan lunchen in Tel Aviv terwijl hij het vliegtuig mijdt om het milieu te redden.

Als eerste stap in het filosofisch onderzoek startte het onderzoek naar wat een principe is. Principes zijn gebaseerd op kennis en een overtuiging. Ze dragen bij aan jouw identiteit en laten zien waar je voor staat. Je offert iets op om je aan je principe te houden. Ze kunnen je dan beperken in jouw handelen.

Een van de deelnemers vroeg toen wat het verschil is met een mening. Eén van de antwoorden was dat een principe uit een mening wordt geboren. Maar iemand anders zei dat principes juist veel sterker zijn dan een mening. Het kost meer moeite om een principe op te geven.

Je gaat je eigen principes bevragen als je er anderen er mee tot last bent. Of als je er zelf onder lijdt. Je kunt niet zomaar je principe loslaten. Dat moet je wel weten te verantwoorden naar je zelf toe. Iemand anders zei dat jouw principes je geweten vormen.

Wat is dan het nut van een principe als het je zo in de weg kan zitten? Het geeft richting aan je handelen. Op basis van een principe maak je makkelijker je keuzes. Je hoeft niet steeds naar je grenzen te zoeken.

En nu, moet je je altijd vasthouden aan je principes? Er kan een conflict ontstaan tussen je principes en dan mag je er één opgeven om die andere na te leven. Maar welke belangrijker is kan per situatie verschillen. Om te overleven mag je een principe best wel (even?) loslaten. Maar ook om even te gaan lunchen in Tel Aviv?

woensdag, 14 februari 2018: Openbaar Café Filo

Aanvang om 20:00 uur in Café Onder de Linde (Appelmarkt 15, 3811 CT Amersfoort)
Bedoeld voor: Iedereen
Kosten: gratis entree
Kort verslag:

Kunnen we zonder competitie? Deze vraag kreeg de meeste stemmen en werd dus het onderwerp van het filosofisch onderzoek. Volgens sommigen is die competitie nodig om te overleven in de wereld. Voor je voedsel of nageslacht ben je op zoek naar het beste en wil je meer dan een ander. De competitie zorgt ervoor dat we volhouden en verbeteren.

Anderen zeiden dat jezelf verbeteren geen competitie is. Zoals bij een jamsessie de muzikanten elkaar de ruimte geven om hun kunsten te tonen. Daar is ook geen wedijver om een ander jaloers te maken. Dat is louter een streven voor jezelf, streven naar een hoger doel [sec].

Maar kunnen we zonder competitie? De competitie is een tijdsverdrijf voor de tijd tussen geboorte en dood. Het zorgt voor zingeving. De avond eindigde op gepaste wijze: een stemming! Van de aanwezigen gaven 5 "ja" als antwoord en de andere 10 zeiden "nee". Wat zou jij antwoorden?

dinsdag, 19 december 2017: Openbaar Café Filo

Aanvang om 20:00 uur in Café Onder de Linde (Appelmarkt 15, 3811 CT Amersfoort)
Bedoeld voor: Iedereen
Kosten: gratis entree
Kort verslag:

Met zeventien deelnemers was dit een goed bezet Café. Vertrouwde gezichten maar ook weer nieuwe geïnteresseerden voor dit filosofische gesprek.

De speurtocht naar een geschikte vraag liep langs de dood (wanneer ben je dood?) en "wat is aardig?" naar de gekozen vraag: is religie persoonlijk? Aspecten die tijdens het gesprek voorbij kwamen waren onder andere of iedereen het op z'n eigen manier beleeft, of je je relligieuze uitingen privé moet houden of dat juist in het delen met anderen het religieuze zit. Op de sub-vraag "wat is religie" kwamen ook meerdere beschrijvingen en kenmerken naar voren.

Wel een geschikte vraag zo vlak voor de  kerstdagen.

dinsdag, 7 november 2017: Openbaar Café Filo

Aanvang om 20:00 uur in Café Onder de Linde (Appelmarkt 15, 3811 CT Amersfoort)
Bedoeld voor: Iedereen
Kosten: gratis entree
Kort verslag:

Kun je zonder moraal? Dat werd de vraag waar de aanwezigen over wilden filosoferen. Een vraag waar allerlei ethische aspecten bij kwamen kijken. Wat is een moraal? was de eerste stap in die gekozen werd en daar kwamen niet zomaar uit. Ook werd er een kort etymologisch onderzoek gedaan. Hoewel dat resultaat wel wat helderheid bracht op het onderwerp, gaf het  geen antwoord op de vraag van deze avond.

Het was een mooi onderzoek geworden waarbij de twaalf aanwezigen naar elkaar luisterden en met elkaar mee dachten. Iedereen heeft zijn eigen beeld van moraal en moraliteit aan kunnen scherpen.